نسب آخوند همدانى به جابر بن عبدالله انصارى صحابى مشهور پیامبر اسلام ـ صلى الله علیه و آله ـ می‌رسد. در كتاب «بزرگان و سخن سرایان همدان» آمده است: در زادگاه وی، شوَند درگزین جمع زیادى از نوادگان جابر زندگى می‌كنند. نزد آنان جامه‌اى از حضرت على ـ علیه السلام ـ است. هرگاه مرض طاعون در آن منطقه و روستاهاى اطراف پیدا می‌شده آن جامه را در آبى شستشو می‌دادند و به عنوان تبرك از آن آب می‌نوشیدند... كسانى كه از آن آمی‌نوشیدند، به طاعون مبتلا نمی‌شدند. آن گاه كه شاه عباس صفوى از این موضوع مطلع گردید، مقدارى از این لباس را جهت تبرك از آنان گرفت. این جامه‌اى است كه على ـ علیه السلام ـ آن را به جابر، جدّ اعلاى آخوند همدانی هدیه كرده است.آخوند همدانى در مكتب عرفان سید شوشتری، به مراتب عالى سیر و سلوك معنوى نائل شد. استاد به او علاقه‌ی ویژه‌ای داشت. علاقه‌ی استاد به او چنان بود كه وقتى آخوند در مدرسه‌ی سلیمیه به مرض صعب العلاجى دچار می‌شود، صد تومان به پزشك حاذقى می‌دهد كه او را درمان كند. در آن زمان ثروت كم‌تر كسى در نجف به صد تومان می‌رسید.آخوند همدانى دروس مقدماتى را نزد شیخ عبدالحسین طهرانی، حكمت را نزد حاج ملاهادى سبزواری، فقه و اصول را نزد شیخ مرتضى انصارى (ره) و اخلاق و سیر و سلوك عرفانى را نزد سید على شوشترى فرا گرفت. اساتید دیگرى نیز در رشد شخصیت آخوند همدانى تأثیر داشتند كه می‌توان در ایران از سید محمد سلطان آبادی (ره) و در عراق، از صاحب جواهر، ملا على رازى و میرزا محمد حسن شیرازى نام برد.

استاد شهید مرتضی مطهرى (ره):«بزرگترین حسنه حكیم سبزواری، مرحوم حكیم ربانی، عارف كامل الهی، فقیه نامدار، آخوند ملا حسینقلى همدانى در جزینى ـ قدس سره ـ است.

پروردگارا از تو می خواهیم سلام مارا به بهترین شکل به مولایمان برسانی

 

آن‏گاه كه زمان ظهور فرا رسد و رهايي‏بخش جهان از پشت پرده غيبت بيرون آيد و رخ نماياند، خداوند متعال امر او را در يك شب اصلاح مي‏كندو همه زيباييهاي پس از ظهور، يك به يك آشكار مي‏شود.
صبح ظهور وقتي بندگان خدا از خواب بيدار مي‏شوند دستي بر سر آنها كشيده مي‏شود. به خود مي‏نگرند، به دانسته‏ها و قدرت فهم و دريافت عقلي خويش، ناگهان مي‏بينند كه نور ايمان در قلب آنان مي‏تابد به
درخشندگي خورشيد و قدرت و تواني در خويش مي‏بينند باورنكردني. هر يك قدرت چهل مرد را پيدا مي‏كنند. ايمان و توان، اولين هديه‏هايي است كه از دوست مي‏گيرند.

دلهاي مؤمنان از ترس خالي شده و قلوب دشمنان آنها آكنده از ترس و وحشت مي‏گردد. همان‏گونه كه خداوند متعال در نبرد بدر با ايجاد رعب در دل دشمنان و فرستادن فرشتگان براي ياري مسلمانان - كه
تعدادشان در برابر مشركان بسيار اندك بود - دلهاي مؤمنان را از ترس خالي نمود، در زمان ظهور نيز چنين خواهد شد.
بيماري‏ها، اعم از روحي و جسمي بهبود مي‏يابد و ضعفها و ناتواني‏ها به قوت و قدرت تبديل مي‏شود. توان جسمي ياوران حضرت چنان افزوده شود كه از شير، شجاع‏تر و از نيزه، برنده‏تر شوند به گونه‏اي كه
دشمن را با پاها بر زمين افكنند و با دست او را بشكنند، زيرا هر مؤمني در زمان ظهور، قدرت چهل مرد را مي‏يابد و قدرت خداوند نسبت به آنچه در آن روز انجام مي‏دهد بسيار بيشتر است.
اهل آسمان و زمين، پرندگان، وحوش و ماهيان درياها به خاطر وجود حضرت حجت(ع) شاد مي‏شوند و هيچ مؤمني ديده نمي‏شود مگر آن كه اين شادي و نشاط در قلب او وارد شده باشد و يا اگر مرده است اين
نشاط بر قبر او داخل مي‏شود
در آن روز مردم با چهره‏هاي شادمان و گشاده در سطح شهر رفت و آمد مي‏كنند و اين شادي برخاسته از درون آنهاست. حاصل اين نعمت، بهداشت رواني جامعه، سلامتي جسمي و روحي و نيز تقليل ميزان
بزهكاريها، جرمها و آلودگي‏هاي اجتماعي خواهد بود.
شهرها با حضور چنين مردماني كه شادمانه و عاشقانه زندگي مي‏كنند، طراوتي شگفت‏انگيز خواهند يافت....(ادامه دارد)

الصراط المستقيم، ج2، ص237... كمال‏الدين، شيخ صدوق، ص652... بحارالانوار، ج52، ص372

بحار، ج52، ص372... الغيبة، نعماني، باب21، ج2، بحار، ج52، ص372. اعلام الوري، ص435